Cách lập phiếu yêu cầu xuất nguyên vật liệu cho xưởng chặt chẽ

Xe nâng xuất hàng lên container ở cửa kho

Cách lập phiếu yêu cầu xuất nguyên vật liệu chặt chẽ là xác định đúng mã NVL, số lượng theo định mức BOM, ghi rõ lệnh sản xuất và công đoạn cần nhận, sau đó trình duyệt theo cấp trước khi thủ kho xuất hàng. Phiếu này là chứng từ đầu tiên của chuỗi cấp phát, giúp kho và xưởng có cùng một căn cứ để đối chiếu, tránh tình trạng “miệng nói, tay lấy” gây lệch tồn.

Điểm chính:

  • Phiếu yêu cầu xuất NVL tách biệt với lệnh sản xuất để kiểm soát cấp phát theo đúng định mức.
  • Các trường bắt buộc gồm: mã phiếu, lệnh sản xuất, mã NVL, số lượng, đơn vị tính, công đoạn, người yêu cầu, người duyệt.
  • Quy trình trình duyệt nên theo cấp: trưởng ca xác nhận, quản đốc duyệt, thủ kho kiểm tra tồn trước khi xuất.
  • Đối chiếu phiếu với định mức BOM giúp phát hiện yêu cầu vượt định mức hoặc hao hụt bất thường.
  • Lưu trữ phiếu theo số lệnh sản xuất hoặc theo tháng để truy vết khi kiểm kê lệch tồn.

Sáng thứ Hai, hệ thống báo còn 40 thùng màng co. Ra kệ chỉ thấy 32. Hỏi thì ca đêm đã lấy 8 thùng cho đơn gấp nhưng chưa kịp ghi phiếu. Đây là tình huống quen thuộc ở nhiều kho sản xuất khi việc lĩnh nguyên vật liệu (NVL) dựa trên thói quen thay vì chứng từ. Đọc xong bài này, anh/chị sẽ biết cách thiết kế phiếu yêu cầu xuất NVL đủ chặt để kho không bị “hụt hàng không rõ lý do”, đồng thời có mẫu dùng ngay và quy trình trình duyệt theo cấp.

Vì sao cần phiếu yêu cầu xuất NVL riêng với lệnh sản xuất?

Phiếu yêu cầu xuất NVL là chứng từ do bộ phận sản xuất lập để đề nghị kho cấp nguyên vật liệu cho một lệnh sản xuất cụ thể. Nó khác với lệnh sản xuất ở chỗ: lệnh sản xuất trả lời câu hỏi “sản xuất cái gì, số lượng bao nhiêu”, còn phiếu yêu cầu trả lời “cần những NVL gì, số lượng bao nhiêu để làm ra số lượng đó”.

Tách hai chứng từ này giúp kiểm soát cấp phát theo từng đợt. Một lệnh sản xuất 1.000 sản phẩm có thể cần cấp NVL làm 3 đợt theo tiến độ. Nếu chỉ dùng lệnh sản xuất, thủ kho khó biết đợt này xưởng cần bao nhiêu, còn bao nhiêu chưa lĩnh. Phiếu yêu cầu xuất NVL cho phép ghi nhận từng đợt cấp phát, từ đó theo dõi được lượng NVL đã xuất so với định mức.

Góc nhìn từ VASO: Khi tư vấn chuẩn hóa kho, chúng tôi thường bắt đầu từ việc tách bạch “lệnh sản xuất” và “phiếu yêu cầu xuất NVL” vì đây là nền tảng để phần mềm quản lý kho ghi nhận đúng giao dịch xuất.

Các trường thông tin bắt buộc trên phiếu yêu cầu xuất NVL

Khảo sát hiện trường ghi chép trên bảng kẹp

Một phiếu yêu cầu xuất NVL đủ chặt cần có tối thiểu các trường thông tin sau:

  • Mã phiếu: đánh số liên tục theo năm hoặc tháng, ví dụ PYC-202611-001.
  • Mã lệnh sản xuất: liên kết phiếu với lệnh sản xuất để truy vết nguồn gốc.
  • Mã NVL và tên NVL: ghi đúng mã trong danh mục vật tư, tránh ghi tên thương mại gây nhầm lẫn.
  • Số lượng yêu cầu và đơn vị tính: số lượng theo kế hoạch sản xuất của đợt cấp phát.
  • Công đoạn hoặc bộ phận nhận: giúp xác định ai chịu trách nhiệm về NVL sau khi xuất.
  • Người yêu cầu và ngày yêu cầu: trưởng ca hoặc người được phân công lập phiếu.
  • Người duyệt và ngày duyệt: quản đốc hoặc người có thẩm quyền theo quy định.
  • Ghi chú: dùng khi cần giải thích yêu cầu vượt định mức hoặc NVL thay thế.

Ngoài ra, nếu kho quản lý theo lô hoặc hạn sử dụng, phiếu nên có cột “lô NVL” để thủ kho biết xuất lô nào theo nguyên tắc FIFO/FEFO (nhập trước xuất trước / hết hạn trước xuất trước).

Bảng so sánh phiếu yêu cầu xuất NVL và phiếu xuất kho

Tiêu chíPhiếu yêu cầu xuất NVLPhiếu xuất kho
Người lậpBộ phận sản xuất (trưởng ca, quản đốc)Thủ kho
Mục đíchĐề nghị cấp NVL cho lệnh sản xuấtXác nhận NVL đã xuất khỏi kho
Thời điểmTrước khi xuấtKhi xuất hoặc ngay sau khi xuất
Giá trị pháp lýChứng từ nội bộ, căn cứ để xuấtChứng từ kế toán, ghi nhận giảm tồn
Dữ liệu chínhMã NVL, số lượng yêu cầu, công đoạnMã NVL, số lượng thực xuất, đơn giá

Quy trình trình duyệt phiếu yêu cầu NVL theo cấp

Quy trình trình duyệt nên được thiết kế theo cấp để cân bằng giữa tốc độ cấp phát và kiểm soát. Dưới đây là quy trình 5 bước phổ biến cho nhà máy vừa và nhỏ:

  1. Trưởng ca lập phiếu: ghi đầy đủ thông tin, ký xác nhận người yêu cầu.
  2. Quản đốc duyệt: kiểm tra số lượng so với kế hoạch sản xuất trong ca, xác nhận yêu cầu hợp lý.
  3. Thủ kho kiểm tra tồn: đối chiếu số lượng yêu cầu với tồn kho thực tế, xác nhận có đủ hàng để cấp.
  4. Thủ kho xuất NVL: lập phiếu xuất kho dựa trên phiếu yêu cầu đã duyệt, ghi rõ số lượng thực xuất và vị trí lấy hàng.
  5. Bộ phận sản xuất ký nhận: xác nhận đã nhận đủ NVL, lưu phiếu yêu cầu cùng phiếu xuất kho.

Với nhà máy nhỏ, có thể gộp bước 1 và 2 nếu quản đốc trực tiếp lập phiếu. Nhưng không nên bỏ bước thủ kho kiểm tra tồn, vì đây là điểm chốt cuối cùng trước khi hàng rời kho.

Cách đối chiếu phiếu yêu cầu với định mức BOM

Đội kỹ thuật đội mũ bảo hộ xem bản vẽ tại kho, khảo sát

Định mức BOM (Bill of Materials – danh mục định mức nguyên vật liệu cho một sản phẩm) là căn cứ để kiểm tra phiếu yêu cầu có hợp lý hay không. Cách đối chiếu thực hiện như sau:

  • Tính số lượng NVL theo định mức: lấy số lượng sản phẩm cần sản xuất trong đợt nhân với định mức NVL trên một sản phẩm.
  • So sánh với số lượng yêu cầu: nếu số lượng yêu cầu bằng hoặc thấp hơn định mức, phiếu hợp lệ. Nếu cao hơn, cần giải trình lý do (hao hụt do máy, NVL lỗi, sản xuất thử).
  • Theo dõi lũy kế đã cấp: cộng dồn các phiếu yêu cầu đã duyệt cho cùng một lệnh sản xuất để đảm bảo tổng số không vượt định mức cho toàn lệnh.

Ví dụ giả định: Lệnh sản xuất 1.000 hộp nhựa, định mức màng co là 0,05 kg/hộp. Tổng định mức là 50 kg. Nếu phiếu yêu cầu đợt 1 là 20 kg, đợt 2 là 20 kg, đợt 3 là 15 kg thì tổng 55 kg – vượt 5 kg so với định mức. Quản đốc cần yêu cầu giải trình trước khi duyệt đợt 3.

Cách lưu trữ phiếu yêu cầu để truy vết khi lệch tồn

Lệch tồn là tình trạng số lượng trên hệ thống hoặc sổ sách không khớp với thực tế trên kệ. Khi xảy ra lệch tồn, phiếu yêu cầu xuất NVL là một trong những chứng từ đầu tiên cần truy vết.

Cách lưu trữ hiệu quả:

  • Lưu theo số lệnh sản xuất: mỗi lệnh sản xuất có một bộ hồ sơ gồm lệnh sản xuất, các phiếu yêu cầu, phiếu xuất kho tương ứng. Khi cần truy vết, chỉ cần tìm theo số lệnh.
  • Lưu bản scan hoặc ảnh chụp: với kho chưa dùng phần mềm, nên scan phiếu đã ký và lưu vào thư mục theo tháng. Tránh chỉ lưu bản giấy vì dễ thất lạc.
  • Ghi chú số phiếu lên phiếu xuất kho: giúp liên kết hai chứng từ, khi kiểm kê lệch tồn có thể lần ngược từ phiếu xuất về phiếu yêu cầu.

Mẫu phiếu yêu cầu xuất NVL dùng được ngay

Dưới đây là mẫu phiếu yêu cầu xuất NVL cơ bản, áp dụng được cho kho sản xuất vừa và nhỏ:

PHIẾU YÊU CẦU XUẤT NGUYÊN VẬT LIỆU

TrườngNội dung
Số phiếuPYC-……..
Ngày yêu cầu……/……/……
Mã lệnh sản xuấtLSX-……..
Bộ phận yêu cầu…………….
Người yêu cầu…………….
STTMã NVLTên NVLĐơn vị tínhSố lượng yêu cầuSố lượng thực xuấtGhi chú
1
2
3
Ký duyệtHọ tênChữ ký
Người yêu cầu
Quản đốc duyệt
Thủ kho xác nhận
Người nhận

Mẫu này có thể in trên giấy A5 hoặc A4. Với kho đã số hóa, các trường này sẽ được chuyển thành form nhập liệu trên phần mềm quản lý kho, giúp tra cứu nhanh theo mã phiếu hoặc mã lệnh sản xuất.

Khi nào nên dùng phần mềm quản lý kho?

Kiểm tra vật tư tại kho cùng nhân viên

Làm phiếu yêu cầu xuất NVL bằng giấy hoặc Excel phù hợp khi kho nhỏ, số lượng phiếu ít và chỉ có một người quản lý. Nhưng khi xuất hiện các dấu hiệu sau, anh/chị nên cân nhắc chuyển sang phần mềm quản lý kho:

  • Phiếu yêu cầu mỗi ngày trên 20-30 phiếu, việc đối chiếu thủ công mất nhiều giờ.
  • Thường xuyên xảy ra tình trạng phiếu yêu cầu đã duyệt nhưng thủ kho không tìm thấy hàng vì không biết vị trí lưu trữ.
  • Lệch tồn xảy ra lặp lại hàng tháng, khó truy vết do phiếu giấy thất lạc.
  • Cần theo dõi lũy kế cấp phát theo lệnh sản xuất để không vượt định mức BOM, nhưng Excel không cập nhật kịp.
  • Nhiều ca sản xuất, nhiều người cùng lập phiếu, cần phân quyền duyệt rõ ràng.

WSS của VASO hỗ trợ việc này thế nào?

WSS (Wonder Storage System) là phần mềm quản lý kho của VASO TECH, thiết kế cho doanh nghiệp vừa và nhỏ có kho tự vận hành. Thay vì phiếu giấy luân chuyển qua nhiều bàn, WSS đưa phiếu yêu cầu xuất NVL lên hệ thống theo luồng: người yêu cầu tạo phiếu trên máy tính hoặc thiết bị cầm tay, quản đốc duyệt trên hệ thống, thủ kho nhận yêu cầu và quét mã NVL khi xuất.

Khi xuất NVL, thủ kho quét mã vạch/QR trên từng mã hàng. Hệ thống ghi nhận người xuất, thời điểm xuất, vị trí lấy hàng và số lượng thực xuất. Điều này giúp khi kiểm kê lệch tồn, anh/chị có thể truy vết ngay: phiếu yêu cầu nào, ai duyệt, ai xuất, xuất từ vị trí nào. Dữ liệu không còn phụ thuộc vào trí nhớ của một vài thủ kho.

Bảng gợi ý gói WSS theo hiện trạng kho:

GóiGiá tham khảoPhù hợp vớiThời gian triển khai dự kiến
WSS EntryTừ 49 triệuKho nhỏ, 01 kho, quy trình đơn giản, khuyến nghị ≤ 500 SKU1–2 tuần
WSS StandardTừ 79 triệuSME vận hành ổn định, 01–02 kho, cần chỉnh theo thực tế3–6 tuần
WSS EnterpriseTừ 149 triệuDoanh nghiệp cần chuẩn hóa sâu, tích hợp ERP, quy trình phức tạp6–12+ tuần

Lưu ý: Giá tham khảo cho SME, chưa bao gồm VAT và chi phí tích hợp ERP/API. Giá cuối cùng phụ thuộc số user, số kho, phạm vi chức năng, mức tùy chỉnh và thiết bị đi kèm. Tùy chỉnh và tích hợp ERP/API báo giá sau khảo sát.

VASO cung cấp trọn gói một đầu mối: phần mềm WSS, thiết bị quét mã (PDA, máy in tem), tư vấn, triển khai và bảo trì. Quy trình triển khai gồm 5 bước công khai: khảo sát và xác nhận phạm vi, chuẩn bị dữ liệu và cấu hình, kiểm thử UAT và đào tạo, go-live, hỗ trợ sau triển khai. Văn phòng VASO tại TP.HCM, phục vụ doanh nghiệp tại TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An.

Nếu anh/chị đang gặp tình trạng phiếu yêu cầu xuất NVL luân chuyển chậm, lệch tồn khó truy vết hoặc muốn số hóa quy trình cấp phát, hãy đăng ký tư vấn ngay để trao đổi bài toán kho cụ thể. Hotline/Zalo: 0909 056 267, giờ làm việc 08:00–17:00.

Câu hỏi thường gặp

Phiếu yêu cầu xuất NVL có bắt buộc phải có chữ ký của kế toán không?

Không bắt buộc. Phiếu yêu cầu xuất NVL là chứng từ nội bộ giữa bộ phận sản xuất và kho, cần chữ ký của người yêu cầu, người duyệt (quản đốc) và thủ kho. Kế toán chỉ cần chữ ký trên phiếu xuất kho để ghi nhận giá trị xuất kho.

Có thể dùng một phiếu yêu cầu cho nhiều lệnh sản xuất không?

Không nên. Mỗi phiếu yêu cầu nên gắn với một lệnh sản xuất để dễ đối chiếu định mức BOM và truy vết khi lệch tồn. Nếu gộp nhiều lệnh, việc tính lũy kế cấp phát theo từng lệnh sẽ khó khăn.

Khi nào cần lập phiếu yêu cầu xuất NVL thay vì xuất thẳng?

Nên lập phiếu yêu cầu cho mọi trường hợp xuất NVL phục vụ sản xuất, kể cả xuất gấp. Với xuất gấp, có thể lập phiếu sau nhưng phải có xác nhận của quản đốc trong ca để đảm bảo truy vết được người chịu trách nhiệm.

Phiếu yêu cầu xuất NVL có cần lưu theo quy định pháp luật không?

Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC, doanh nghiệp cần lưu chứng từ kế toán liên quan đến xuất kho. Phiếu yêu cầu xuất NVL là chứng từ nội bộ, nên lưu cùng phiếu xuất kho để phục vụ kiểm tra và truy vết nội bộ.

Làm sao để tránh yêu cầu vượt định mức BOM?

Cần đối chiếu số lượng yêu cầu với định mức BOM ngay tại bước duyệt. Nếu yêu cầu vượt định mức, người duyệt phải yêu cầu giải trình lý do trước khi ký. Phần mềm quản lý kho có thể tự động cảnh báo khi tổng số lượng đã cấp vượt định mức cho một lệnh sản xuất.

Thủ kho có quyền từ chối xuất NVL nếu phiếu chưa đủ chữ ký không?

Có. Thủ kho nên từ chối xuất nếu phiếu yêu cầu chưa có chữ ký của người duyệt theo quy định. Đây là điểm chốt kiểm soát quan trọng để tránh xuất hàng không có căn cứ, gây lệch tồn và khó truy vết trách nhiệm.

Nguồn tham khảo

  • Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính – hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp, quy định về chứng từ kế toán và lưu trữ.
  • Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính – hướng dẫn chế độ kế toán cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
  • Tài liệu giải pháp WSS (Wonder Storage System) của VASO TECH, vasotech.vn.

Giá tham khảo cho SME; giá cuối cùng phụ thuộc số user, số kho, phạm vi chức năng, mức tùy chỉnh và thiết bị đi kèm. Chưa bao gồm VAT, chi phí tích hợp ERP/API, license bên thứ ba.

Trao đổi bài toán kho của anh/chị với VASO

Cho VASO biết hiện trạng kho: số mã hàng, số kho, cách đang ghi chép. Chúng tôi đề xuất cách làm và gói phù hợp.