Quy trình trả hàng nhập lại kho: xử lý nhanh, không rối tồn

Nhân viên khiêng thùng hàng nhập kho

Quy trình trả hàng nhập lại kho là chuỗi thao tác tiếp nhận, phân loại, kiểm tra chất lượng và cập nhật tồn kho cho hàng hóa bị khách trả về. Mục tiêu cốt lõi là xác định đúng trạng thái hàng (bán lại, sửa chữa, hủy) và ghi nhận chính xác vào hệ thống, tránh tình trạng tồn kho ảo hoặc lệch số liệu giữa sổ sách và thực tế.

Điểm chính

  • Trả hàng không chỉ là thao tác “nhập lại”, mà là một quy trình gồm tiếp nhận, phân loại, kiểm tra và hạch toán.
  • Phân loại hàng trả ngay từ đầu giúp quyết định nhanh: bán lại, tân trang hay hủy.
  • Biên bản trả hàng là chứng từ bắt buộc để đối chiếu và truy vết sau này.
  • Hạch toán tồn kho khi hàng bán bị trả cần tuân thủ nguyên tắc kế toán và phản ánh đúng giá trị hàng.
  • Lưu trữ lịch sử trả hàng theo lô, theo khách giúp truy xuất nhanh khi có tranh chấp hoặc kiểm kê.

Vì sao trả hàng là điểm rối nhất trong vận hành kho?

Trả hàng là điểm rối nhất vì nó phá vỡ luồng vận hành một chiều quen thuộc của kho: nhập → lưu trữ → xuất. Khi hàng quay ngược lại, thủ kho phải xử lý cùng lúc nhiều việc: kiểm tra hàng có đúng loại đã bán không, chất lượng còn dùng được không, nhập vào vị trí nào, giá trị hạch toán ra sao.

Ví dụ giả định: Một kho phân phối vật tư điện nước nhận lại 5 thùng ống nhựa từ khách hàng. Hệ thống báo tồn 40 thùng, nhưng thực tế trên kệ chỉ còn 32 thùng vì 8 thùng trả về đang nằm ở khu chờ xử lý, chưa được nhập liệu. Kết quả là bộ phận bán hàng tưởng còn hàng để hứa giao, còn thủ kho thì không biết xếp 8 thùng đó vào đâu.

Hệ quả nếu để kéo dài tình trạng này rất rõ:

  • Tồn kho trên phần mềm lệch với thực tế, dẫn đến giao thiếu hoặc giao nhầm.
  • Hàng trả nằm lẫn với hàng mới, khó phân biệt chất lượng.
  • Kiểm kê cuối kỳ mất nhiều ngày vì phải đối chiếu từng dòng hàng trả.
  • Kế toán không biết hạch toán giá trị hàng trả vào đâu cho đúng.

Góc nhìn từ VASO: Trả hàng không phải là “sự cố” cần né tránh, mà là một nghiệp vụ bình thường trong vận hành kho. Khi có quy trình rõ ràng, việc xử lý hàng trả sẽ nhanh và không làm rối tồn.

Quy trình trả hàng nhập lại kho gồm những bước nào?

Trình bày kế hoạch trên bảng trắng

Quy trình trả hàng nhập lại kho chuẩn gồm 6 bước cơ bản. Mỗi bước đều có mục đích riêng và cần được thực hiện tuần tự để đảm bảo dữ liệu chính xác.

Bước 1: Tiếp nhận yêu cầu trả hàng

Khi khách hàng thông báo trả hàng, bộ phận bán hàng cần ghi nhận ngay các thông tin: số đơn hàng gốc, mã khách hàng, lý do trả, số lượng và mã hàng dự kiến trả. Việc này giúp kho chủ động sắp xếp khu vực tiếp nhận và tránh nhầm lẫn với hàng mới nhập từ nhà cung cấp.

Bước 2: Kiểm tra hàng thực tế khi về kho

Thủ kho đối chiếu hàng trả về với thông tin đã ghi nhận ở bước 1. Cần kiểm tra: mã hàng, số lượng, tình trạng bao bì, dấu hiệu hư hỏng. Nếu hàng trả về không khớp với khai báo, phải lập biên bản ghi rõ chênh lệch ngay tại thời điểm nhận.

Bước 3: Phân loại trạng thái hàng trả

Dựa trên kết quả kiểm tra, hàng trả được chia thành các nhóm: còn nguyên vẹn, hư hỏng nhẹ có thể sửa chữa, hư hỏng nặng phải hủy. Việc phân loại này quyết định hàng sẽ được đưa vào khu vực lưu trữ nào và hạch toán ra sao.

Bước 4: Lập biên bản trả hàng

Biên bản trả hàng là chứng từ ghi nhận việc hàng đã về kho, do ai nhận, tình trạng ra sao. Biên bản cần có đầy đủ chữ ký của người giao, người nhận và bộ phận liên quan. Đây là căn cứ pháp lý khi có tranh chấp sau này.

Bước 5: Cập nhật tồn kho

Sau khi phân loại và có biên bản, thủ kho thực hiện nhập liệu vào hệ thống. Với hàng bán lại được, nhập vào kho chính thức. Với hàng chờ sửa chữa, nhập vào kho tạm hoặc khu vực chờ xử lý. Với hàng hủy, ghi nhận giảm tồn và chuyển bộ phận liên quan xử lý.

Bước 6: Lưu trữ hồ sơ và truy vết

Toàn bộ chứng từ liên quan đến lô hàng trả cần được lưu trữ theo mã tham chiếu, giúp truy xuất nhanh khi cần đối chiếu với khách hàng hoặc kiểm kê định kỳ.

Phân loại hàng trả: bán lại, tân trang hay hủy?

Phân loại hàng trả là bước quan trọng nhất để quyết định số phận của hàng hóa và cách hạch toán. Ba nhóm chính thường gặp:

Nhóm hàng trảĐặc điểm nhận biếtHướng xử lý
Bán lại đượcCòn nguyên vẹn, bao bì đầy đủ, chưa qua sử dụngNhập lại kho chính thức, sẵn sàng bán cho khách khác
Tân trang đượcHư hỏng nhẹ, thiếu phụ kiện, bám bụi, trầy xướcChuyển khu vực chờ sửa chữa, sau đó tái nhập kho
Phải hủyHư hỏng nặng, hết hạn sử dụng, không đảm bảo an toànLập biên bản hủy, ghi giảm tồn kho, xử lý theo quy định

Việc phân loại cần được thực hiện bởi người có chuyên môn về sản phẩm. Với hàng FMCG hoặc F&B, cần đặc biệt lưu ý hạn sử dụng. Hàng cận date hoặc đã hết date không được nhập lại kho bán hàng thông thường.

Cách hạch toán tồn kho khi hàng bán bị trả

Thùng hàng chuẩn bị giao ra cửa xuất

Hạch toán tồn kho khi hàng bán bị trả là nghiệp vụ kế toán cần thực hiện đúng nguyên tắc để phản ánh chính xác giá trị hàng tồn và doanh thu.

Theo hướng dẫn tại Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính, khi hàng bán bị trả lại, doanh nghiệp cần ghi giảm doanh thu và giá vốn hàng bán tương ứng, đồng thời ghi tăng hàng tồn kho theo giá trị thực tế của hàng trả về.

Các trường hợp hạch toán cụ thể:

  • Hàng trả về còn nguyên vẹn: ghi tăng tồn kho theo đúng giá vốn đã xuất trước đó.
  • Hàng trả về phải sửa chữa: ghi tăng tồn kho theo giá trị ước tính sau khi trừ chi phí sửa chữa dự kiến.
  • Hàng trả về phải hủy: không ghi tăng tồn kho, mà ghi nhận vào chi phí hoặc khoản lỗ tương ứng.

Kế toán kho cần phối hợp chặt chẽ với thủ kho để đối chiếu số lượng hàng trả thực tế với số liệu trên chứng từ, tránh tình trạng tồn kho trên sổ sách tăng nhưng hàng thực tế không còn giá trị sử dụng.

Mẫu biên bản trả hàng và thông tin bắt buộc cần ghi

Biên bản trả hàng là chứng từ không thể thiếu trong quy trình trả hàng nhập lại kho. Một biên bản đầy đủ cần có các thông tin bắt buộc sau:

  • Ngày, giờ lập biên bản
  • Thông tin khách hàng trả hàng (tên, mã khách, địa chỉ)
  • Số đơn hàng gốc và ngày xuất hàng
  • Danh sách hàng trả: mã hàng, tên hàng, số lượng, đơn vị tính
  • Lý do trả hàng cụ thể
  • Tình trạng hàng khi tiếp nhận (nguyên vẹn, hư hỏng, thiếu phụ kiện)
  • Kết luận phân loại: bán lại, tân trang hay hủy
  • Chữ ký của người giao, người nhận, người phê duyệt

Mẫu biên bản có thể lập trên giấy hoặc trên phần mềm. Dù ở dạng nào, biên bản cần được lưu trữ theo mã tham chiếu duy nhất để dễ dàng truy xuất khi cần.

Làm sao để lịch sử trả hàng không bị thất lạc?

Lịch sử trả hàng thường bị thất lạc khi doanh nghiệp lưu trữ bằng giấy tờ rời rạc hoặc file Excel phân tán. Mỗi nhân viên giữ một file riêng, khi cần đối chiếu thì không biết tìm ở đâu.

Để lịch sử trả hàng không bị thất lạc, cần đảm bảo ba yếu tố:

  1. Mã hóa thống nhất: mỗi lô hàng trả có một mã tham chiếu duy nhất, liên kết với đơn hàng gốc và mã khách hàng.
  2. Lưu trữ tập trung: toàn bộ biên bản, hình ảnh, ghi chú về hàng trả được lưu ở một nơi duy nhất, không phụ thuộc vào máy tính cá nhân hay trí nhớ của thủ kho.
  3. Truy xuất theo nhiều chiều: có thể tìm kiếm theo mã khách, mã hàng, ngày trả, lý do trả hoặc số đơn hàng gốc.

Khi lịch sử trả hàng được lưu trữ đầy đủ, doanh nghiệp có thể phân tích tần suất trả hàng theo từng khách, từng sản phẩm để có biện pháp cải thiện chất lượng hoặc điều chỉnh chính sách bán hàng.

Khi nào nên dùng phần mềm quản lý kho để xử lý hàng trả?

Xe nâng chở kiện hàng giữa các dãy kệ

Làm thủ công hoặc dùng Excel có thể đủ khi số lượng hàng trả ít, tần suất thấp và kho chỉ có một người quản lý. Nhưng khi xuất hiện các dấu hiệu sau, anh/chị nên cân nhắc dùng phần mềm quản lý kho:

  • Hàng trả về thường xuyên, mỗi tuần nhiều lần, từ nhiều khách hàng khác nhau.
  • Nhân viên bán hàng không biết tồn kho thực tế còn bao nhiêu vì hàng trả chưa được nhập liệu kịp.
  • Kiểm kê cuối kỳ mất nhiều ngày vì phải đối chiếu hàng trả thủ công.
  • Tranh chấp với khách hàng về số lượng hàng trả xảy ra lặp lại.
  • Thủ kho nghỉ phép là không ai biết hàng trả đang nằm ở đâu, trạng thái ra sao.

Khi đó, một phần mềm quản lý kho có khả năng ghi nhận hàng trả theo lô, theo khách sẽ giúp giảm đáng kể thời gian xử lý và hạn chế sai lệch tồn kho.

WSS của VASO hỗ trợ xử lý trả hàng nhập lại kho thế nào?

WSS (Wonder Storage System) được thiết kế để giải quyết đúng những vướng mắc trong quy trình trả hàng nhập lại kho mà chúng ta đã bàn ở trên.

Thay vì để hàng trả nằm chờ ở khu vực tiếp nhận mà không ai biết, WSS cho phép ghi nhận ngay trạng thái hàng trả khi quét mã bằng thiết bị cầm tay (PDA). Hệ thống tự động cập nhật tồn kho theo đúng phân loại: hàng bán lại nhập vào kho chính, hàng chờ sửa chữa vào khu vực tạm, hàng hủy ghi giảm tồn.

Lịch sử trả hàng được lưu vết theo lô và theo khách hàng. Khi cần truy xuất, anh/chị chỉ cần tìm theo mã khách hoặc số đơn hàng gốc, toàn bộ thông tin về lần trả hàng sẽ hiện ra đầy đủ, từ biên bản, tình trạng hàng đến người thực hiện.

Với doanh nghiệp có nhiều kho hoặc nhiều khu vực lưu trữ, WSS giúp phân biệt rõ ràng vị trí của hàng trả, tránh nhầm lẫn với hàng mới. Điều này đặc biệt quan trọng khi kho xử lý hàng FMCG hoặc F&B, nơi hạn sử dụng và điều kiện bảo quản là yếu tố sống còn.

Bảng dưới đây gợi ý gói WSS phù hợp theo hiện trạng kho của anh/chị:

Gói WSSGiá tham khảoPhù hợp vớiThời gian triển khai dự kiến
WSS EntryTừ 49 triệuKho nhỏ, 01 kho, dưới 500 SKU, mới bắt đầu số hóa quy trình trả hàng1–2 tuần
WSS StandardTừ 79 triệuKho 01–02 kho, cần quản lý lô/hạn sử dụng và tùy chỉnh quy trình trả hàng theo thực tế3–6 tuần
WSS EnterpriseTừ 149 triệuNhiều bộ phận, cần tích hợp ERP và quy trình trả hàng phức tạp, cần khảo sát chuyên sâu6–12+ tuần

Giá tham khảo cho SME; giá cuối cùng phụ thuộc số user, số kho, phạm vi chức năng, mức tùy chỉnh và thiết bị đi kèm. Chưa bao gồm VAT, chi phí tích hợp ERP/API, license bên thứ ba.

VASO cung cấp trọn gói một đầu mối: phần mềm WSS, thiết bị quét mã như PDA và máy in tem, cùng đội ngũ tư vấn và triển khai. Quy trình triển khai 5 bước được công bố rõ ràng: khảo sát và xác nhận phạm vi → chuẩn bị dữ liệu và cấu hình → UAT và đào tạo → go-live → hỗ trợ sau triển khai.

Anh/chị có thể xem chi tiết về giải pháp quản trị kho WSS hoặc đặt lịch trao đổi bài toán kho với VASO qua hotline/Zalo 0909 056 267, email info@vasotech.vn. Chúng tôi làm việc từ 08:00 đến 17:00, phục vụ doanh nghiệp tại TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai và Long An.

Câu hỏi thường gặp

Quy trình trả hàng nhập lại kho khác gì với quy trình nhập hàng từ nhà cung cấp?

Quy trình trả hàng nhập lại kho khác ở chỗ hàng trả cần được đối chiếu với đơn hàng gốc đã xuất trước đó, kiểm tra tình trạng sử dụng và phân loại để quyết định hướng xử lý. Trong khi nhập hàng từ nhà cung cấp thường theo đơn đặt hàng và hàng mới nguyên vẹn, hàng trả có thể đã qua sử dụng, hư hỏng hoặc hết hạn.

Ai là người chịu trách nhiệm phân loại hàng trả?

Thủ kho là người tiếp nhận và kiểm tra ban đầu, nhưng việc phân loại cuối cùng nên có sự tham gia của bộ phận bán hàng hoặc người có chuyên môn về sản phẩm. Với hàng kỹ thuật, có thể cần bộ phận kỹ thuật đánh giá mức độ hư hỏng trước khi quyết định tân trang hay hủy.

Biên bản trả hàng có cần chữ ký của khách hàng không?

Có. Biên bản trả hàng cần có chữ ký của người giao hàng (đại diện khách hàng hoặc bên vận chuyển) và người nhận hàng tại kho. Chữ ký này xác nhận số lượng và tình trạng hàng tại thời điểm bàn giao, là căn cứ quan trọng khi có tranh chấp sau này.

Hàng trả về còn nguyên vẹn có được nhập chung với hàng mới không?

Không nên nhập chung nếu không có cơ chế phân biệt rõ ràng. Hàng trả về dù còn nguyên vẹn vẫn cần được kiểm tra kỹ bao bì, hạn sử dụng và xuất xứ lô. Nếu nhập chung với hàng mới, nên gắn mã lô riêng hoặc ghi chú nguồn gốc để truy vết khi cần.

Làm sao để hạn chế tình trạng hàng trả về nằm chờ xử lý quá lâu?

Cần đặt quy định thời gian xử lý tối đa cho hàng trả, ví dụ 24–48 giờ kể từ khi tiếp nhận. Hàng trả quá thời hạn mà chưa được phân loại và nhập liệu sẽ bị cảnh báo. Phần mềm quản lý kho có thể hỗ trợ theo dõi thời gian chờ xử lý và tự động nhắc nhở người phụ trách.

Khi nào cần lập biên bản hủy hàng?

Lập biên bản hủy khi hàng trả về được xác định không thể bán lại hoặc tân trang, chẳng hạn hư hỏng nặng, hết hạn sử dụng hoặc không đảm bảo an toàn. Biên bản hủy cần ghi rõ lý do, số lượng, giá trị hàng hủy và có chữ ký của người phê duyệt để làm căn cứ hạch toán giảm tồn kho.

Nguồn tham khảo

  • Thông tư 200/2014/TT-BTC của Bộ Tài chính về hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp
  • Thông tư 133/2016/TT-BTC của Bộ Tài chính về hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa
  • Tài liệu nội bộ VASO TECH về quy trình vận hành kho và giải pháp WSS

Giá tham khảo cho SME; giá cuối cùng phụ thuộc số user, số kho, phạm vi chức năng, mức tùy chỉnh và thiết bị đi kèm. Chưa bao gồm VAT, chi phí tích hợp ERP/API, license bên thứ ba.

Trao đổi bài toán kho của anh/chị với VASO

Cho VASO biết hiện trạng kho: số mã hàng, số kho, cách đang ghi chép. Chúng tôi đề xuất cách làm và gói phù hợp.